مجله بهترین پزشک : پوسیدگی، کرم‌خوردگی یا سوراخ شدن دندان زمانی رخ می‌دهد که پلاک مدت زمان طولانی روی دندان باقی بماند. پلاک فیلم چسبناک باکتریایی است که در اثر خوردن مواد غذایی قندی یا نشاسته‌ای ایجاد می‌شود. تمام گروه‌های سنی در معرض پوسیدگی دندان هستند، اما کودکان و سالمندان بیشتر مستعد این بیماری دندان هستند.

چطور از پوسیدگی دندان پیشگری کنیم: به پلاک فرصت ندهید! دندان‌ها را خمیردندان فلوراید مسواک بزنید و روزی یک بار نخ بکشید. اگر درمان فیشور سیلانت به محض درآمدن دندان‌های دائمی انجام شود، کمک قابل توجهی به جلوگیری از پوسیدگی دندان خواهد کرد. سالمندان دچار مشکل خشکی دهان باید به طور مرتب تحت فلوراید درمانی قرار بگیرند و از دهانشویه حاوی فلوراید استفاده کنند.

علت پوسیدگی دندان چیست ؟

برای پیشگیری از ایجاد هر بیماری باید علل ایجاد کننده آن بیماری را بشناسیم. در مورد پوسیدگی دندان و پیشگیری از آن نیز لازم است ابتدا با عوامل ایجاد کننده آن آشنا شویم. بسیاری از افرادی که برای درمانهای دندانپزشکی مراجعه می کنند، در پاسخ به اینکه چرا دندانهایشان خراب شده است به مسئله ارث و جنس دندان اشاره می کنند. روشن است که خوبی جنس دندان در دوام آن مؤثر است با این حال عوامل دیگری هم دخالت دارند.
علل مختلفی برای ایجاد پوسیدگی مطرح شده است اما بطور کلی چهار عامل اصلی میکروبها، مواد قندی، مقاومت شخص و دندان و زمان در ایجاد پوسیدگی دندان نقش دارند.
این چهار عامل، همواره ایجاد پوسیدگی می کنند و اگر هر کدام نباشد، دندان پوسیده نمی شود. بدون میکروب، پوسیدگی در دندان اتفاق نمی افتد. اگر میکروبها حضور داشته باشند و مواد قندی نباشد، شدت وقوع پوسیدگی به این اندازه نخواهد بود. وجود میکروبها و مواد قندی نیز در اشخاصی که مقاومت طبیعی نسبت به بیماری دارند نمی تواند پوسیدگی ایجاد کند. و بالاخره میکروبها و مواد قندی و کمبود مقاومت شخص و دندان نیز در یک لحظه و یک روز سبب خرابی دندان نمی شود، بلکه مدت زمانی لازم است تا اینها بتوانند سطح سخت دندان را خراب کنند.

تشخیص پوسیدگی دندان چطور ؟

پوسیده شدن دندان علائم مشخصی دارید و احتمالا شما هم با آن‌ها آشنایی داشته باشید. برخی از علائم پوسیدگی دندان در همان ابتدای شروع پوسیدگی مشخص بوده و به راحتی قابل تشخیص هستند. اما برخی دیگر با پیشرفت پوسیدگی و بعدها خود را نشان می‌دهند. مهم‌ترین علائم این معضل عبارتند از:

  • درد دندان که می‌تواند ممتد باشد و یا اینکه هرازچندگاهی شما را آزار دهد
  • حساسیت دندان به دلیل تحلیل مینای دندان و نمایان شدن لایه زیرین دندان (دنتین) که درد دندان را تشدید می‌کند
  • ایجاد لکه‌های خاکستری، قهوه‌ای، مشکی با سایر رنگ‌های تیره
  • بوی بد دهان
  • احساس مزه نامطلوع و نامطلوب در دهان
  • ایجاد سوراخ‌ها و حفرات ریز و درشت در سطح یا عمق دندان
  • وجود عفونت در بافت لثه یا بافت نرم داخل ریشه دندان که می‌تواند به صورت آبسه دندان و کیست خود را نشان دهد

روش های درمان پوسیدگی دندان ها

امروزه راه های مختلفی برای وجود دارد. در این حالت روش انتخاب شده برای درمان پوسیدگی دندان بسته به شدت مشکل می تواند شامل یک یا چند مورد از موارد زیر باشد:

پر کردن دندان

دندان پزشک از یک دریل مخصوص برای پر کردن دندان استفاده کرده و بخش های پوسیده را از دندان جدا می کند. در ادامه دندان پزشک دندان را با استفاده از یک ماده مخصوص همچون نقره، طلا یا رزین کامپوزیت پر می کند.

روکش دندان

برای پوسیدگی های وسیع تر، دندان پزشک ممکن است از یک روکش دندان سفارشی بر روی دندان برای اصلاح طرح لبخند استفاده کرده و این روکش را بر روی تاج طبیعی دندان قرار دهد. قبل از انجام این کار لازم است بخش های پوسیده از روی دندان پاک شوند.

روکش دندان ساخته شده از زیرکونیوم (زیرکونیا) ظاهر و ساختار یک دندان طبیعی را شبیه سازی می‌کند، اما به سادگی روکش‌های ساخته شده از پرسلاین یا سرامیک شکسته نمی‌شوند. بسیاری از دستگاه‌های دیجیتال می‌توانند این روکش زیرکونیوم را در طول یک روز بسازند. امروزه پیشرفته‌ترین روکش‌های دندانی در دنیا روکش‌های نشکن و مقاوم زیر کونیوم بوده که یک لایه سفید رنگ از عنصر زیرکونیوم اکسید (Zirconium Oxide) میزان استحکام دندان هنگام جویدن را تا 1200 مگا پاسکال بالا می‌برد. سازگاری بسیار بالای روکش‌های زیرکونیا با بافت زنده و سازگاری بیولوژیکی آن با مخاط دهان و نمای منحصر به فرد و کاملا طبیعی این روکش ها باعث شده که به عنوان بهترین روکش دندان شناخته شوند.

عصب کشی

هنگامی که پوسیدگی دندان باعث مرگ اعصاب آن شود، دندان پزشک از روش عصب کشی برای نجات دادن دندان و درمان حساسیت دندان استفاده خواهد کرد. در این روش عصب دندان و بافت های مربوط به اعصاب خونی دندان خارج شده و بخش های دارای پوسیدگی از روی دندان پاک می شوند. علاوه بر رفع علت دندان درد در این زمان دندان پزشک وضعیت عفونت های احتمالی دندان را بررسی کرده و از دارو برای ضد عفونی کردن و از بین بردن عفونت در صورت نیاز استفاده می کند.

پس از این کار دندان پزشک دندان را پر کرده و گاهی اوقات از یک روکش بر روی دندان برای رفع کامل حساسیت دندانی استفاده می کند. روت کانال‌تراپی طی یک یا دو جلسه انجام می‌شود. دندانپزشک در ابتدا از دندان عکس می‌گیرد تا شکل کانال‌های ریشه را ببیند و وجود نشانه‌های عفونت در استخوان اطراف دندان را بررسی کند. سپس مراحل عصب کشی دندان انجام می شود .

فلوراید تراپی

فلوراید احتمالاً موثر ترین روش در دسترس برای پیش گیری و محدود کردن سطح گسترش پوسیدگی دندان و رفع بوی بد دهان است. اگر دندان پزشک در مراحل اولیه تشکیل پوسیدگی را تشخیص دهد، درمان با فلوراید می تواند باعث بازیابی مینای دندان و جلوگیری از پوسیدگی بیشتر دندان شود.

کشیدن دندان

در موارد جدی ایجاد پوسیدگی دندان، ممکن است نیاز به کشیدن دندان برای پیش گیری از گسترش عفونت وجود داشته باشد. به هر حال از دست دادن دندان ها می تواند بر ظاهر و عملکرد دندان های اطراف دندان از بین رفته تاثیر داشته باشد و به همین دلیل دندان پزشک ممکن است از یک کاشت دندان مصنوعی، پل یا ایمپلنت دندان برای جایگزین کردن دندان از دست رفته و فضای خالی باقیمانده از آن استفاده کند.