بهترین پزشک : در پوکی استخوان با کاهش کمیت و تغییر در کیفیت ساختاراستخوان ها، استحکام استخوان ها کاهش پیدا می کندو خاصیت شکنندگی استخوان افزایش می یابد و از اینرو شکستگی استخوان مهمترین تظاهر بالینی استئوپروز است.

پوکی استخوان معمولاٌ بتدریج پیشرفت می‌کند و در ابتدا، هیچ علامتی از خود بروز نمی‌دهد تا وقتی که شکستگی ایجاد شود. پوکی استخوان یا استئوپروز می‌تواند در هر استخوانی از بدن ایجاد شود ولی معمولاً شکستگی ناشی از آن، دراستخوان‌های ستون مهره‌ها، لگن و ران بیشتر دیده می‌شود.

چه کسانی بیشتر در معرض پوکی استخوان قرار دارند ؟

  • جنس: زنان بیشتر از مردان دچار پوکی استخوان می شوند.
  • سن: با افزایش سن احتمال بروز پوکی استخوان زیاد می شود.
  • نژاد: در سفید پوستان و نژاد آسیایی شیوع بیشتری دارد.
  • سابقه فامیلی: ابتلا والدین و فرزندان آنها، احتمال خطــر ابتلا به پوکی استخوان را در دیگر فرزندان افـــزایش می دهد.
  • اندازه بدن: زنان و مردانی که جثه کوچکتری دارند با گذشت سن توده و تراکم استخوانی کمتری داشته و بیشتر در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان هستند.

علت پوکی استخوان چیست ؟

دلایلی که می‌تواند ریسک ابتلا به پوکی استخوان را بالا ببرد عبارتند از:

  • افزایش سن
  • عوامل ژنتیکی
  • استعمال دخانیات و الکل
  • نداشتن تحرک بدنی (ورزش) مناسب و کافی
  • کمبود مواد معدنی مانند کلسیم، پروتئین و ویتامین دی
  • بیماری‌هایی مانند پرکاری تیروئید، کم‌کاری غدد جنسی، آرتریت روماتوئید، بیماری کوشینگ، دیابت و …
  • مصرف برخی داروها مثل کورتن، لووتیروکسین، فورزماید، هپارین، فنیتوئین و … به مدت طولانی

لازم به ذکر است، در رژیم‌های غذایی نامناسبی که با رعایت آنها فرد دچار کمبود مواد معدنی خواهد شد، بدن این کمبودها را از بافت‌های استخوانی تأمین می‌کند و این روند، در طول زمان باعث فقر استخوان‌ها و در نتیجه پوکی استخوان می‌گردد.

تشخیصی پوکی استخوان

روشهای غیر تهاجمی متعددی برای تخمین توده استخوانی وجود دارند. سنجش تراکم استخوان یا دانسیتومتری استخوان روش رایجی برای این کار می باشد. انجام سنجش تراکم استخوان در موارد زیر توصیه می شود:

  • درهمه زنان با سن 65 سال یا بیشتر.
  • در زنان 60 تا 64 ساله یا زنان یائسه کمتر از 65 سال که دارای عوامل خطر برای پوکی استخوان هستند. مردان با سن 70 سال یا بیشتر، ویا مردان بین 65 تا 70 سال که داری عوامل خطر ابتلا به پوکی استخوان هستند.
  • در زنان زیر 50 سال در صورتی که دچار نارسایی تخمدان ها شده و استروژن خون آنها کاهش پیدا کرده است.
  • درمان با گلوکو کورتیکوئیدها (به میزان 5/7 میلی گرم پردنیزولون در روز برای مدت بیشتر از 3 ماه).
  • پرکاری اولیه غدد پاراتیروئید.
  • ارزیابی پاسخ به درمان دارویی پوکی استخوان.
  • تکرار سنجش تراکم استخوان به فواصل هر 2 سال یا بیشتر.

عوارض پوکی استخوان

شکستگی استخوان ها، به ویژه در ستون فقرات یا لگن، جدی ترین عارضه پوکی استخوان است. شکستگی های لگن اغلب در اثر افتادن ایجاد می شود و می تواند منجر به ناتوانی و حتی افزایش خطر مرگ در سال اول پس از آسیب شود.

در بعضی موارد، شکستگی ستون فقرات حتی بدون افتادن ممکن است رخ دهد. استخوانهایی که ستون فقرات شما (مهره ها) را تشکیل می دهند می توانند تا حد خرد شدن ضعیف شوند و این می تواند منجر به کمردرد، کاهش قد و حالت خمیده به سمت جلو شود.

مهم ترین علت پوکی استخوان زودرس چیست؟

پرکاری تیروئید

تمام سوخت و ساز بدن وابسته به هورمون هایی است که توسط غده تیروئید تولید، ذخیره و آزاد می شود. زمانی که این قسمت از بدن بیش از حد نیاز هورمون ترشح دهد؛ متابولیسم آن به هم ریخته و ممکن است صدمات جبران ناپذیری به انسان وارد شود.

مشکلات گوارشی و عدم جذب ویتامین ها

از آنجایی که محل برداشت و جذب ویتامین دی و کلسیم در دستگاه گوارش است از این رو در صورتی که اختلالی در روند جذب دستگاه گوارش اختلالی ایجاد شود جذب ویتامین با اختلال مواجه می شود و تراکم استخوان پایین می آید.

مصرف برخی دارو ها

داروهای شیمی درمانی، داروهای کورتون و داروهای تیروئید از جمله داروهای هستند که احتمال ابتلا به پوکی استخوان زودرس را تا چندین برابر افزایش می دهند.

دلایل پوکی استخوان زودرس در زنان جوان

بی تحرکی و کاهش فعالیت

بهتر است ساده به شما بگویم که اگر می خواهید استخوان قوی و محکمی داشته باشید؛ باید از آنها استفاده کنید. هر چه به استخوان ها نیروی بیشتر وارد شود قوی تر خواهد بود. عموما اغلب کسانی که بی تحرک هستند و فعالیت بدنی پایینی دارند بیشتر در معرض پوکی استخوان زودرس قرار می گیرند.

کمبود ویتامین دی و کلسیم

ویتامین دی و کلسیم برای سلامت استخوان و افزایش تراکم استخوان بسیار ضروری است. کمبود ویتامن دی و کلسیم در کودکان می تواند احتمال ابتلا به پوکی استخوان زودرس در بزرگسالی را تا چندین برابر افزایش دهد.

سابقه خانوادگی ابتلا به پوکی استخوان

با اینکه در بیماری پوکی استخوان وراثت نقش مهمی ندارد اما کمبود مواد ضروری همچون کلسیم و جسته بدنی هر شخصی از طریق وراثت انتقال پیدا می کند که همین عوامل احتمال ابتلا به پوکی استخوان را تا چندین برابر افزایش می دهد.

درمان پوکی استخوان

توصیه های درمانی غالباً براساس تخمین خطر احتمال شکستن استخوان در ۱۰ سال آینده با استفاده از اطلاعاتی مانند آزمایش تراکم استخوان انجام می شود. اگر خطر شما زیاد نیست، ممکن است درمان شامل دارو نباشد و در عوض ممکن است بر اصلاح عوامل خطر افتادن و تخریب استخوانی متمرکز شود.

ورزش را در برنامه زندگی خود بگنجانید

طبق تحقیقات بدست آمده تاثیر ورزش بر استحکام استخوان ها به ویژه در جوانان بسیار موثر تر از تاثیر کلسیم در استحکام استخوان ها است.

به طور کلی اگر می خواهید استخوان قوی داشته باشید باید از آنها استفاده کنید هر چقدر به استخوان ها نیروی بیشتری اعمال شود قویتر می شود به همین جهت بسیاری از کسانی که فعالیت بدنی کمی دارند و کم راه می روند سرعتر به تراکم استخوان دچار می شوند. ورزش باعث می شود فرآیند نوسازی استخوان سریعتر انجام شود و بدین ترتیب تراکم استخوان نیز بیشتر می شود.